موسسه حقوق تطبیقی دانشکده حقوق و علوم سیاسی دانشگاه تهران

 

معرفی موسسه:

موسسه حقوق تطبیقی دانشگاه تهران به عنوان باسابقه ترین موسسه تحقیقاتی کشور در زمینه مطالعات تحلیلی و تطبیقی حقوقی، در سال 1352 تاسیس شده و فعالیت خود را از سال 1353 رسماً آغاز کرد. این مرکز علمی جزو موسسات تحقیاتی وابسته به دانشکده حقوق و علوم سیاسی دانشگاه تهران بوده و با برخورداری از اعضای هیات علمی و همکاری با اساتید دانشگاههای معتبر کشور، پژوهشگران و دانشجویان مستعد و علاقمند، فعالیتهای علمی متعددی را در زمینه حقوق تطبیقی و اسلامی انجام داده است.

 

معرفی ارکان موسسه:

1-ارکان سازمانی حوزه ریاست شامل رئیس موسسه و حسب مورد، معاون موسسه؛

2-بخشهای تحقیقاتی موسسه:

موسسه در اجرای طرحهای تحقیقاتی خود، دارای بخشهای پژوهشی مختلفی است که سرپرستی هر بخش بر عهده یکی از اعضای هیات علمی گروه حقوق خصوصی و اسلامی دانشکده حقوق و علوم سیاسی دانشگاه تهران می باشد. این بخشهای پنج گانه به شرح زیرند:

1-بخش حقوق اسلامی

2-بخش حقوق رومی-ژرمنی

3-بخش حقوق انگلستان و آمریکا

4-بخش کشورهای سوسیالیستی

5-بخش حقوق مالکیت فکری

همچنان با توجه به تحولات علمی جدید و پیدایش رشته ها و مباحث علمی نوین، موسسه درصدد است تا بخشهای تحقیقاتی دیگری نظیر مطالعات حقوق اقتصادی و تجاری، حقوق انرژی، حقوق تامین اجتماعی و حقوق آیین دادرسی مدنی تطبیقی را نیز بر بخشهای خود بیفزاید.

3-پست هیات علمی: این موسسه ضمن برخورداری از پست هیات علمی پژوهشی، از همکاری 5 عضو هیات علمی نیز بهره مند است. این اعضا عبارتند از: دکتر سید حسین صفایی، دکتر سعید حبیبا، دکتر مرتضی عادل، دکتر محمدعلی انصاری پور، دکتر علیرضا محمدزاده وادقانی و دکتر محسن صادقی.

4-دبیرخانه

5-کتابخانه: موسسه دارای یک کتابخانه تخصصی با بیش از 11000 جلد کتاب به زبانهای فارسی، انگلیسی فرانسوی و عربی و دوره های زمانی 20 نشریه فارسی زبان ،10 نشریه انگلیسی و فرانسوی زبان و سه دستگاه رایانه برای جستجوی الکترونیکی است که استفاده از آنها برای عموم علاقمندان آزاد است. لازم به ذکر است که کتابخانه مزبور تخصصی ترین و غنی ترین کتابخانه کشور در زمینه مالکیت فکری محسوب می شود.

 

اهداف موسسه:

1-تحقیق و مطالعه در زمینه اسلام و ایران با توجه به ضرورت شناخت حقوق اسلامی که مبنای حقوق موضوعه ایران است؛

2-برسی حقوق تطبیقی و مقایسه آن با حقوق ایران و اسلام برای اصلاح و تکمیل حقق داخلی و رفع نیازای بین المللی؛

3-تنقیح و تهذیب و شرح و انتشار متون اسلامی به منظور تسهیل شناخت فقه برای حقوقدانان؛

4-ترجمه و تالیف کتب و مقالات مفید راجع به حقوق تطبیقی به زبان فارسی؛

5-شناساندن حقوق اسلام و ایران به حقوقدانان خارجی از طریق شرکت در کنگره ها و کنفرانسهای بین المللی و نشر کتب و مقالات به زبانهای خارجی؛

6-برگزاری کنگره ها و سمینارهای بین المللی راجع به حقوق تطبیقی جهت شناخت تازه ترین پدیده های حقوقی کشورهای دیگر و بهره برداری از آن و نیز شناساندن حقوق اسلام و ایران؛

7-انتشار نشریات معتبر علمی به زبان فارسی جهت درج مقالات تحلیل و تطبیقی و تولید دانش جدید در زمینه حقوق تطبیقی؛

8-انجام طرحهای تحلیل و تطبیقی درون دانشگاهی و برون دانشگاهی جهت رفع خلا تحقیقات دانشگاهی و تامین نیازهای بدنه اجرا.

 

برنامه های آینده موسسه:

1-اتمام طرحهای تحقیقاتی جاری و اجرای طرحهای علمی و کاربردی جدید متناسب با نیازهای کشور

2-تبدیل مجله حقوق تطبیقی به مجله علمی-پژوهشی مصوب وزارت علوم، تحقیقات و فناوری

3-برگزاری سخنرانیهای تخصصی و کنگره های داخلی و بین المللی در زمینه حقوق تطبیقی

4-تکمیل اعضای هیات علمی پژوهشی موسسه و بکارگیری محققان و دانشجویان توانا در حوزه تحقیق

5-برگزاری دوره های آموزشی کوتاه مدت و کاربردی در حوزه حقوقی

6-تکمیل کتابخانه تخصصی موسسه حقوق تطبیقی

7-گسترش روابط علمی و همکاری پژوهشی با موسسات حقوق تطبیقی دانشگاهها و موسسات تحقیقاتی خارجی

8-انتشار طرحهای تحقیقاتی انجام شده در قالب کتاب یا مقاله

9-تجهیز امکانات سخت افزاری و نرم افزاری موسسه از جمله افزایش تعداد دستگاههای رایانه و استفاده از اینترنت پرسرعت.

 

اهم فعالیتهای پژوهشی:

1-برگزاری نهمین کنگره بین المللی حقوق تطبیقی در تهران در سال 1354 با شرکت کلیه اعضای آکادمی بین المللی حقوق تطبیقی و اساتید دانشگاههای معتبر جهان؛

 

2-تهیه و انتشار نشریه موسسه حقوق تطبیقی دوره اول در 8 شماره از سال 1353 تا 1362 و دوره جدید تحت عنوان مجله حقوق تطبیقی از 1385 تاکنون به صورت دو فصلنامه

 

3-برگزاری همایش ملی حقوق مالکیت ادبی و هنری با همکاری وایپو در سال 1383

 

4-برگزاری روزجهانی مالکیت فکری با همکاری سازمان ثبت و اسناد کشور-1386

 

5-شرکت در نمایشگاهها و مجامع علی و پژوهشی داخل و خارج از دانشگاه تهران.

 

6-تهیه و انتشار 19 جلد کتاب در مورد حقوق تطبیقی شامل:

یک) تصحیح و تعلیق جوامع الجامع

دو) دیات

سه) تهذیب و تنقیح جامع الشتات (کتاب الهبات و الوصایا)

چهار) حقوق خانواده-جلد اول: نکاح و انحلال آن (فسخ و طلاق)

پنج)حقوق خانواده (جلد دوم): قرابت و نسب

شش) تهذیب و تنقیح جامع الشتات (کتاب النکاح)

هفت) آزادی اندیشه و بیان

هشت) بررسی کنوانسیون بیع المللی کالا

نه) حقوق مدنی: اشخاص و محجورین

ده) دوره مقدماتی حقوق مدنی (جلد اول): اشخاص و اموال

یازده) دوره مقدماتی حقوق مدنی (جلد دوم) : قواعد عمومی قراردادها

دوازده) درآمدی بر حقوق تطبیقی دو نظام بزرگ حقوقی معاصر

سیزده) حدود، تعزیرات و قصاص

چهارده) مختصر حقوق خانواده

پانزده) مسئولیت مدنی ناشی از حوادث رانندگی

شانزده) تهذیب و تنقیح جامع الشتات (جلد سوم)

هفده) حقوق مدنی تطبیقی

هجده) تاملاتی در حقوق تطبیقی

نوزده) تهذیب و تنقیح جامع الشتات (اطعمه، اشربه، صید و ذباحه)

 

7-انجام بیش از 50 طرح تحقیقاتی که برخی از آنها جزو طرحهای ملی قرار دارند شامل:

نخست) طرحهای خاتمه یافته:

یک) بررسی قراردادهای نمونه در حقوق تجارت بین المللی

دو) وضعیت حقوقی شرکتهای دولتی در ایران و فرانسه

سه) واسطه های حمل و نقل در حقوق ایران و فرانسه و کنوانسیونهای بین المللی

چهار) مطالعه تطبیقی در حقوق آب

پنج) تحول مفهوم وقف

شش) مسئولیت مدنی ناشی از حوادث رانندگی

هفت) دیات

هشت) حدود و قصاص

نه) تصحیح و تعلیق تفسیر جوامع الجامع

ده) اصل صحت

یازده) تهذیب و تنقیح بخشهایی از جامع الشتات

دوازده) تولیدمثل مصنوعی

سیزده) مسئولیت متصدی حمل و نقل هوایی

چهارده) حقوق زن و ابعاد حقوقی

پانزده) قرارداد بهره برداری از حقوق مولف

شانزده) بیع متقابل

هفده) آیین رسیدگی ه اصلت سند

هجده) تحلیل حقوقی ساختار قراردادهای مشارکت در تولید در صنعت نفت و گاز

نوزده) آزادی بیان

بیست) کنوانسیون بیع بین المللی کالا  مقایسه آن با حقوق ایران (طرح ملی)

بیست و یک) دولت و قراردادهای تجاری بین المللی

بیست و دو) قائم مقامی در ارث

بیست و سه) حقوق کودک

بیست و چهار) حقوق جنگلها و مراتع

بیست و پنج) فلسفه حقوق مالکیت فکری

بیست و شش) مطالعه تطبیقی و تاریخی مفهوم حق

بیست و هفت) مسئولیت مدنی موسسات عمومی

بیست و هشت) تحول نظام بین المللی حق اختراع

بیست و نه) فلسفه حقوق خانواده

سی) خسارت قراردادها در حقوق انگلستان

سی و یک) نظام حق اختراع ایران پس از پذیرش موافقت نامه تریپس

سی و دو) ایراد عدم اجرای قرارداد در حقوق فرانسه

سی و سه) مالکیت ادبی و هنری در ارتباط با فعالیتهای صدا و سیما

سی و چهار) نظام حقوق کشاورزی از مشروطه تا حال حاضر

سی و پنج) سحمایت از اسرار تجاری در سطح داخلی و بین المللی

سی و شش) حمایت از مهندسی ژنتیکی منتهی به تولید دارو با روکرد الحاق به سازمان تجارت جهانی

سی و هفت) بررسی حقوقی نمونه اشیاء مفید

سی و هشت) سازمانهای غیردولتی حقوق بشر

سی و نه) مسئولیت متصدی حمل و نقل دریایی

چهل) نقد لایحه داوری

چهل و یک) مطالعه و ارزیابی نظامهای حقوقی مالکیت فکری به منظور تدوین و ارائه پیش نویس قانون حمایت از دانش سنتی

چهل و دو) مطالعه و ارزیابی نظامهای حقوقی مالکیت فکری به منظور تدوین و ارائه پیش نویس قانون حمایت از دانش ژنتیک

 

دوم) طرحهای در دست اجرا:

یک-تحلیل اقتصادی حقوق یا حقوق و اقتصاد: فاز اول: مفاهیم و مبانی (دکتر محسن صادقی)

دو-نقش و جایگاه حقوق مالکیت فکری در خصوصی سازی(دکتر محسن صادقی)

سه-راهای مقابله با سوءاستفاده از حق اختراع(دکتر سعید حبیبا)

چهار-طرح تهذیب و تنقیح جامع الشتات (طلاق، ضمان، حجر، دین و صلح، الشرکه تا الهبات) (دکتر محسن صفری)

پنج-تجزیه و تحلیل زمینه ها و ابعاد همیشگی حقوق مالکیت فکری و توسعه (دکتر سعید حبیبا)

شش-تدوین قانون دریایی(دکتر سعید حبیبا)

هفت-تدوین قانون اساسی پارلمان آسیایی (دکتر مرتضی عادل)

 

8-برگزاریهای سخنرانیهای ماهانه در زمینه حقوق مالکیت فکری و حقوق خصوصی تطبیقی شامل:

یک)ضمانت اجراهای گمرکی نقض حقوق مالکیت فکری

دو) جعل الکترونیکی

سه) بررسی تحولات حقوق خانواده

چهار) بحران مالکیت فکری در عصر اطلاعات

پنج) چالشهای حمایت از اختراعات دارویی و حقوق بشر

شش) کپی رایت و آزادی بیان

هفت) حمایت از دانش فنی

هشت) اختلاف در صلاحیت محاکم و نحوه حل آن

نه) جایگاه مالکیت صنعتی در حقوق فرانسه

ده) نظام مالکیت فکری در روابط شمال-جنوب

یازده) پیش نویس وایپو برای حمایت زا سازمانهای پخش

دوازده) نقد لایحه مالکیت ادبی و هنری کشور

سیزده) اصول حمایت از ارقام گیاهی

چهارده) استقلال نظام مالکیت فکری از نظام حقوق اموال

پانزده) نقد قانون ثبت ارقام گیاهی یا مطالعه تطبیقی

شانزده) نشانه های جغرافیایی

 

9-برگزاری دوره های آموزشی کوتاه مدت در زمینه های حقوق خصوصی نظیر ابعاد کاربردی حقوق قراردادها